Krakers in Spanje: het ontruimingsproces en okupa-dekking

Is kraken illegaal in Spanje?

Ja — en de verwarring hierover is de grootste mythe waarmee buitenlandse eigenaren aankomen. De Spaanse wet behandelt het bezetten van andermans pand als een misdrijf onder twee aparte artikelen van het Código Penal, afhankelijk van het type pand:

• Allanamiento de morada (art. 202 CP) — inbreken in iemands hoofdverblijf (de woning waar men daadwerkelijk woont). Strafbaar met 6 maanden tot 2 jaar cel. Altijd een misdrijf, ongeacht de duur.
• Usurpación (art. 245.2 CP) — het bezetten van een pand dat niet het hoofdverblijf is: een tweede woning, vakantiewoning, leegstaand huurpand, geërfd pand in afwachting van de nalatenschap. Strafbaar met een boete van 3 tot 6 maanden loon.

Het misdrijf bestaat vanaf het moment dat de bezetting begint. Wat met de tijd verandert, is niet de strafbaarheid maar de procedure — zie de volgende paragraaf.

De “48-uursregel”: het enige moment waarop de politie ter plaatse kan ontruimen

In Spanje heet een misdrijf flagrante (op heterdaad) zolang het nog gaande is of net is gepleegd. Voor bezetting hanteren de rechtbanken en het ministerie van Binnenlandse Zaken doorgaans de eerste ~48 uur als flagrante-venster. Binnen dat venster kan de politie, als u 112 belt of direct naar de Policía Nacional of Guardia Civil gaat met een eigendomsbewijs (nota simple, IBI, nutsrekeningen), de bezetters meestal onmiddellijk ontruimen, zonder rechterlijk bevel.

Na ongeveer 48 uur worden de krakers geacht in posesión pacífica (vreedzaam bezit) te zijn — ook al is het onderliggende misdrijf ongewijzigd — en kan alleen een rechter hun verwijdering gelasten. Dat ene procedurele onderscheid is waarom zo veel lege woningen in maandenlange juridische strijd belanden.

Praktische les: een vakantiewoning die wekenlang onbezocht blijft, is precies het pand dat de 48-uursregel niet kan beschermen. De enige verdediging is detectie (alarm, buur, beheerder) plus okupa-rechtsbijstand voor wanneer detectie faalt.

De rechten van de eigenaar — en wat u absoluut niet mag doen

U heeft recht op uw eigendom. U heeft niet het recht geweld te gebruiken om het terug te krijgen zodra iemand binnen zit. Spaanse rechters hebben herhaaldelijk eigenaren veroordeeld — niet de krakers — wanneer die eigenaren eigenrichting plegen.

Wat u WEL mag doen

• Bel onmiddellijk 112 en vraag om de politie. Sta op de woorden “flagrante delito de allanamiento/usurpación”.
• Lever eigendomsbewijs: nota simple del Registro de la Propiedad (bij voorkeur jonger dan 3 maanden), de escritura, IBI-bewijs, nutsrekeningen.
• Dien een denuncia in bij het politiebureau of de piketrechtbank (Juzgado de Guardia) — zo mogelijk dezelfde dag.
• Schakel een advocaat (abogado) en procurador in. Met okupación-dekking betaalt de verzekeraar de advocaat tot de polislimiet.
• Fotografeer het pand van buiten, leg buurverklaringen vast en houd een nauwkeurige tijdlijn bij. Bewijs wint Spaanse zaken.
• Vervang de sloten pas wanneer het pand leeg is — ook na een door de rechter bevolen lanzamiento.

Wat u NIET mag doen

• Ga niet met geweld naar binnen terwijl bezetters binnen zijn — u maakt zich dan schuldig aan allanamiento de morada tegen hen, ook al bent u eigenaar.
• Vervang de sloten niet terwijl zij weg zijn om boodschappen te doen — dat is coacciones (dwang) onder art. 172 CP.
• Sluit water, elektriciteit of gas niet af. Meerdere gerechtshoven hebben dit als strafbare dwang tegen een bezetter in posesión pacífica aangemerkt.
• Huur geen “desokupa”-bedrijf in dat krakers met intimidatie belooft te verwijderen. Sommige tactieken hebben tot strafzaken tegen de betalende eigenaren geleid.
• Stop niet met het betalen van IBI, comunidad-bijdragen of premie. U blijft de juridische eigenaar; achterstand maakt het herstel later moeilijker.

Uw wettelijke verplichtingen tijdens de bezetting

Hoe wrang ook, u blijft de rekeningen verschuldigd:

• IBI (onroerendezaakbelasting) — de eigenaar betaalt, ook bij illegale bezetting.
• Comunidad-bijdragen — de eigenaar betaalt. De gemeenschap kan u aanspreken bij achterstand.
• Nutsvoorzieningen — houd ze op uw naam. Betwist verbruik kunt u later via de civiele zaak terugvorderen (responsabilidad civil ex delicto).
• Premie woonverzekering — blijf betalen. De polis financiert uw juridische strijd; laten vervallen is de slechtste zet.
• Hypotheek — blijft uw verplichting aan de bank. Bezetting schort de lening niet op.

Het volledige ontruimingsproces — stap voor stap, met termijnen

Er zijn twee routes in het moderne Spaanse recht, en een goede advocaat laat ze vaak parallel lopen tot welke het eerst eindigt.

Route A — Strafrechtelijke aangifte (vía penal)

Route B — Civiele snelontruiming (Ley 5/2018)

Speciaal voor dit probleem ontworpen. Een snelle civiele actie, open voor particuliere eigenaren, ngo’s en sociale huisvesters (niet voor banken of fondsen met meer dan 10 panden). Beschikbaar sinds 11 juli 2018.

In de praktijk laat onze schade-ervaring aan de Costa Blanca de civiele snelprocedure in 4–6 maanden draaien bij niet-overbelaste rechtbanken (Dénia, Marina Alta), en 8–12 maanden waar de achterstand groter is (Torrevieja, delen van Alicante). Met de voorbereiding en een eventueel beroep erbij: reken op 12–24 maanden bij de lastige zaken.

Okupa-dekking in Spanje: wat Generali Hogar HU2 betaalt

“Okupa-verzekering” is in Spanje geen apart product — het is een rubriek binnen een goed geregelde woonverzekering (cobertura de okupación). De tabel hieronder koppelt elk scenario aan de exacte dekking op de Generali Hogar HU2-polis die wij regelen. Verhuurt u ook, dan zijn de relevante verhuurders-rubrieken aangegeven.

Limieten zijn gangbare Generali HU2-waarden voor de Costa Blanca en hangen af van de polis, verzekerde bedragen en uitbreidingen. Wij bevestigen de exacte dekking schriftelijk bij de offerte.

Hoe claimt u — stap voor stap

1. Binnen 7 dagen na ontdekking meldt u het schriftelijk bij ons (e-mail volstaat). Artikel 16 van Ley 50/1980 maakt die termijn wettelijk verplicht.
2. Stuur ons het denuncia-nummer, het adres, de datum van ontdekking en foto’s van de buitenkant. Heeft u beelden van een buur, stuur die mee.
3. Wij openen de claim dezelfde dag bij Generali. Generali wijst een advocaat van het panel toe, of u gebruikt uw eigen advocaat tot dezelfde tariefschaal — uw keuze.
4. Generali betaalt de advocaat rechtstreeks onder defensa jurídica. U schiet de kosten niet voor.
5. Zodra de krakers verwijderd zijn, schakelen wij een perito (schade-expert) in. De afwikkeling start binnen 40 dagen na volledige documentatie (art. 18 Ley 50/1980).
6. Slotenmaker en hersleutelen zijn gedekt. Doe dit dezelfde dag als de lanzamiento.
7. Vandalismeherstel wordt nieuw-voor-oud afgewikkeld op de inboedel en tegen herbouwwaarde op het gebouw.

Hoe verlaagt u het risico vooraf

Voorkomen is sneller en goedkoper dan procederen. De Generali-schadegegevens aan de Costa Blanca laten zien dat bezettingen rond drie voorspelbare patronen clusteren: lange afwezigheid zonder toezicht, zwakke voordeuren en een zichtbaar “niemand thuis”-signaal. Pak die drie aan en het risico daalt sterk:

• Versterk de toegangen. Een gepantserde deur (puerta acorazada) en versterkte cilinders kosten minder dan drie maanden advocaatkosten.
• Alarm met geverifieerde opvolging. Een alarm waarbij een beveiliger de inbraak bevestigt en een patrouille stuurt, geldt ook na 48 uur als flagrante, omdat het misdrijf in realtime is gemeld.
• Ogen op het pand. Een buur of beheerder die elke 10–15 dagen langsloopt en u waarschuwt, is meer waard dan welke verzekering ook.
• Bazuin uw afwezigheid niet rond. Voorkom een postberg en plaats geen “we zijn 4 maanden weg” op social media. Laat één set gordijnen en een tijdschakelaar achter.
• Houd het eigendomsbewijs actueel. Een nota simple jonger dan 3 maanden plus de laatste IBI en een recente nutsrekening is wat de politie nodig heeft voor de 48-uursregel.
• Geef het pand correct op. Een als zodanig opgegeven vakantiewoning is gedekt tot 180 dagen leegstand. Een niet-opgegeven leeg pand is de meest voorkomende reden dat diefstaldekking vervalt.

Veelgestelde vragen

Bronnen & verwijzingen

• Código Penal — art. 202 & 245 · Boletín Oficial del Estado.
• Ley 5/2018 — civiele snelontruiming (BOE).
• Ley Orgánica 12/2023 — juicio rápido (BOE).
• Ley 50/1980 — verzekeringsovereenkomst (BOE) · de 7-dagentermijn (art. 16) en 40-dagenregel (art. 18).

Gerelateerde gidsen & producten

• Woonverzekering Spanje · de Generali Hogar-pagina
• Vakantiewoning verzekeren · het juiste product voor een woning die maanden leegstaat
• Verhuurdersverzekering Spanje · huurderving en rechtsbijstand
• Verzekeringswoordenlijst — okupas · de definitie in één alinea

Deze gids is algemene informatie, geen persoonlijk juridisch of verzekeringsadvies. Het Spaanse straf- en civiel procesrecht en de dekking verschillen per regio, rechtbank, polis en situatie. Voor advies: neem contact op met Turner Insurance, of raadpleeg een Spaanse abogado voor juridisch advies.